Wąż ssawny a wąż tłoczny — czym się różnią i kiedy potrzebna jest wersja ssawno-tłoczna (SD)?
Przy wyborze węża przemysłowego jedno z pierwszych pytań brzmi: tłoczny czy ssawny? Choć na pierwszy rzut oka różnica może wydawać się technicznym detalem, w praktyce ma ona fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa instalacji i trwałości produktu. Użycie węża tłocznego tam, gdzie wymagana jest praca ssawna, kończy się jego zgnieceniem, utratą przepływu lub — w skrajnych przypadkach — nagłą awarią instalacji.

Na czym polega różnica między tłoczeniem a ssaniem?

W instalacjach przemysłowych medium może być przemieszczane na dwa podstawowe sposoby.
Tłoczenie oznacza, że pompa lub sprężarka wytwarza ciśnienie, które wpycha medium do węża. Wąż jest obciążony od wewnątrz — ciśnienie rozciąga jego ścianki na zewnątrz. Im wyższe ciśnienie, tym bardziej wąż „chce się rozerwać". Dlatego kluczowym parametrem węży tłocznych jest ciśnienie robocze i rozrywające.
Ssanie działa odwrotnie: pompa wytwarza podciśnienie, które „wyciąga" medium przez wąż. Wąż jest obciążony od zewnątrz — ciśnienie atmosferyczne ściska go od zewnątrz, podczas gdy wewnątrz panuje ciśnienie niższe od atmosferycznego. Jeśli ścianki węża nie są wystarczająco sztywne, wąż po prostu się zapada, blokując przepływ. To właśnie ten mechanizm jest przyczyną, dla której wąż tłoczny nie nadaje się do pracy ssawnej.

Co to jest spirala stalowa i dlaczego decyduje o możliwości ssania?

Wąż ssawny lub ssawno-tłoczny musi być zbudowany tak, by opierać się zgniataniu od zewnątrz. Rozwiązaniem jest spirala z drutu stalowego wbudowana w ścianki węża podczas produkcji. Spirala tworzy wewnętrzne „rusztowanie", które utrzymuje okrągły przekrój węża nawet przy działaniu podciśnienia z zewnątrz.
Węże tłoczne mają wyłącznie zbrojenie tekstylne, poliamidowe lub aramidowe — splecione lub nawijane warstwy wzmocnienia, które doskonale przenoszą naprężenia rozciągające przy ciśnieniu, ale nie zapewniają żadnej sztywności obwodowej przy podciśnieniu. Stąd prosta zasada: brak spirali stalowej = wąż wyłącznie tłoczny.
W oznaczeniach produktów Fagumit ta różnica jest wyraźnie zakodowana. Wersje z sufiksem „D" (od ang. discharge — tłoczenie) to węże tłoczne. Wersje z sufiksem „SD" (ang. suction-discharge — ssanie i tłoczenie) zawierają spiralę stalową i mogą pracować pod podciśnieniem.

Produkty Fagumit — tłoczne i ssawno-tłoczne w poszczególnych grupach

Fagumit konsekwentnie stosuje podział typ D / typ SD w całej gamie produktowej. Poniżej omówienie kluczowych produktów w poszczególnych kategoriach mediów.

Woda i lekkie chemikalia — HYDRO SD

HYDRO SD - to jeden z podstawowych węży ssawno-tłocznych w ofercie Fagumit, przeznaczony do ssania i tłoczenia wody oraz lekkich chemikaliów. Wąż wytrzymuje podciśnienie do 0,063 MPa (w zależności od wariantu do 0,08 MPa), a zakres temperatur roboczych wynosi od –30°C do +100°C. Warstwa wewnętrzna wykonana jest z mieszanki EPDM/SBR, co zapewnia odporność na czynniki atmosferyczne, ozon i podwyższoną temperaturę. Wzmocnienie stanowi zbrojenie tekstylne uzupełnione jedną lub dwiema spiralami z drutu stalowego.
HYDRO SD - sprawdza się wszędzie tam, gdzie woda lub lekkie chemikalia muszą być zasysane ze zbiornika otwartego lub wykopowego — na placach budowy, w zakładach komunalnych, przy myciu instalacji przemysłowych. Gdy temperatura nie przekracza 100°C i nie jest wymagana praca ssawna, wystarczy wersja HYDRO BASIC lub HYDRO PREMIUM — bez spirali, wyłącznie tłoczna.

Środki chemiczne — CHEMI SD i CHEMI PRO SD

W instalacjach chemicznych konieczność ssania pojawia się równie często jak tłoczenia — załadunek cystern, opróżnianie zbiorników, przesył odczynników z pojemników IBC. Fagumit oferuje tu dwa poziomy produktowe.
CHEMI SD to wąż do ssania i tłoczenia słabych roztworów wodnych kwasów i zasad, wody i lekkich chemikaliów, z podciśnieniem roboczym do 0,063 MPa.
CHEMI PRO SD i CHEMI PRO PLUS są przeznaczone do bardziej agresywnych mediów — obejmują przepływ kwasu azotowego do stężenia 20%, siarkowego do 80%, solnego do 36%, wodorotlenku sodu i amoniaku w dowolnym stężeniu, kwasu octowego. Spirala stalowa w wersji SD jest tu uzupełniona o dwie krzyżujące się linki miedziane, które zapewniają odprowadzanie ładunków elektrostatycznych — ważny wymóg bezpieczeństwa przy pracy z substancjami palnymi lub wybuchowymi.
Komplementarne wersje tłoczne — CHEMI D i CHEMI PRO — stosuje się tam, gdzie medium jest podawane pod ciśnieniem z zamkniętych instalacji i ssanie nie występuje.

Środki spożywcze — FOOD D i FOOD SD

Węże do artykułów spożywczych Fagumit dostępne są w obu wersjach: tłocznej (FOOD) i ssawno-tłocznej (FOOD SD, ze spiralą stalową i podciśnieniem do 0,063 MPa). W zakładach przetwórstwa spożywczego ssanie pojawia się przy nalewaniu ze zbiorników grawitacyjnych, w układach CIP (cleaning-in-place) oraz przy opróżnianiu reaktorów. Oba typy mają białą warstwę wewnętrzną spełniającą wymagania higieniczne.

Paliwa i produkty ropopochodne — PETRO TANKER D i PETRO TANKER SD

Do przesyłu paliw, olejów i produktów petrochemicznych Fagumit produkuje węże w wersjach tłocznych i ssawno-tłocznych. PETRO TANKER SD to wąż przeznaczony do pracy w cysternach i instalacjach rozładunkowych, gdzie konieczne jest zasysanie medium ze zbiornika — typowa sytuacja przy rozładunku autocystern lub opróżnianiu naziemnych zbiorników magazynowych.

Górnictwo — WGG typ Z i typ S

W ofercie węży górniczych Fagumit podział na wersje tłoczne i ssawno-tłoczne odzwierciedlony jest w oznaczeniu literowym produktu, a nie sufiksem SD.
WGG typ Z (od zwykłe) to wąż przeznaczony wyłącznie do pracy pod ciśnieniem — do tłoczenia wody, sprężonego powietrza i ich mieszanin z piaskiem. Zbrojenie poliamidowe lub aramidowe bez spirali stalowej.
WGG typ S (od zabezpieczone) zawiera wewnętrzną spiralę z drutu stalowego i może pracować zarówno jako tłoczny, jak i ssawny. To wersja przeznaczona do zastosowań, gdzie wąż musi zasysać medium — np. przy odpompowywaniu wody z wyrobisk, wypompowywaniu szlamów lub pracy w układach ssawnych maszyn górniczych. Oba typy dostępne są w trzech klasach ciśnienia: 10, 16 i 30, oraz w wersji SC z podwyższoną odpornością na ścieranie warstwy wewnętrznej. Całość potwierdzona certyfikatem bezpieczeństwa „B" dla podziemnych zakładów górniczych.

Fekalia i ścieki — FGK

FGK to specjalistyczny wąż asenizacyjny Fagumit, przeznaczony wyłącznie do ssania i tłoczenia fekalii, nieczystości i ścieków komunalnych. Jest to produkt z definicji ssawno-tłoczny — praca asenizacyjna polega właśnie na zasysaniu zawartości szamba lub zbiornika do beczki pojazdu asenizacyjnego, a następnie tłoczeniu na stację zlewną. Podciśnienie robocze do 0,063 MPa. FGK pracuje w środowisku biologicznym i chemicznie agresywnym, dlatego dobór właściwego materiału warstwy wewnętrznej i wzmocnienia jest tu krytyczny.

Ochrona przeciwpożarowa — FIRE i FIRE SD

Węże pożarnicze Fagumit również dzielą się na dwa typy funkcjonalne. FIRE to wąż tłoczny do podawania wody lub środków gaśniczych pod ciśnieniem — typowy wąż bojowy straży pożarnej. FIRE SD to wąż ssawno-tłoczny wyposażony w spiralę stalową, stosowany jako przewód między zbiornikiem wody lub naturalnym zbiornikiem (rzeka, staw, basen) a pompą strażacką. To właśnie FIRE SD pozwala na pobór wody ze zbiornika otwartego — bez spirali stalowej wąż zapadłby się pod podciśnieniem wytwarzanym przez pompę.

Kiedy wybrać tłoczny, a kiedy ssawno-tłoczny — zasady doboru

Decyzja jest prosta, gdy zna się odpowiedź na jedno pytanie: czy wąż będzie pracować po stronie ssawnej pompy?
Jeśli medium podawane jest do węża pod ciśnieniem — z zamkniętej instalacji, zbiornika ciśnieniowego lub siłą grawitacji z góry — wystarczy wąż tłoczny. Jeśli wąż podłączony jest do króćca ssawnego pompy, a medium musi być „wyciągnięte" z miejsca, gdzie nie ma nadciśnienia — zbiornika otwartego, wykopu, cysterny — konieczny jest wąż z spiralą stalową, czyli wersja SD.
Warto pamiętać o jeszcze jednym przypadku: długie pionowe odcinki tłoczne. Przy pompowaniu w górę, gdy kolumna cieczy w wężu tworzy podciśnienie na króćcu ssawnym, a wąż prowadzony jest przez obszary o zmiennym obciążeniu, może dochodzić do chwilowego podciśnienia nawet po stronie tłocznej. W takich sytuacjach konsultacja z producentem jest wskazana.
Pełna oferta węży tłocznych i ssawno-tłocznych Fagumit: fagumit.com.pl/oferta/weze